[Học phân tích cơ bản] Làm sao để biết khi nào EPS của một doanh nghiệp là ảo ?

​

EPS là một trong những chỉ số tài chính cơ bản hàng đầu được sử dụng để phân tích hiệu quả kinh doanh của một doanh nghiệp cũng như đánh giá tiềm năng tăng giá của một mã cổ phiếu.

Có thể nói rằng hầu hết các doanh nghiệp tăng giá cổ phiếu bền vững đều là do EPS tăng tốt. Để phân tích được sự tăng trưởng của EPS ảnh hưởng đến giá cổ phiếu như thế nào và làm cách để biết giá sẽ tăng sớm nhờ EPS, tôi đã chia sẻ một bài viết ở vài ngày trước, anh em có thể xem thêm tại đây:

• Tìm hiểu thêm: [Học phân tích cơ bản] Phương pháp phân tích chỉ số EPS để quyết định đầu tư cổ phiếu

Tuy nhiên, một vấn đề được đặt ra là có lúc EPS tăng rất cao, nhưng giá cổ phiếu không tăng, thậm chí còn giảm sâu. Vậy nguyên nhân là do đâu? Phải chăng EPS có vấn đề? Đúng vậy, EPS tăng mà giá không tăng thì chỉ có thể là EPS không có thực, hay nói cụ thể hơn là lợi nhuận mà doanh nghiệp công bố nhiều khả năng là ảo.

Là một nhà đầu tư, chúng ta cần phải nhận ra điều đó trước khi mua cổ phiếu chứ không phải mua rồi, giá giảm rồi mới biết. Do đó, việc phân tích EPS để nhận biết cái nào là thực cái nào là ảo là công việc tiên quyết trước khi quyết định mua bất kỳ cổ phiếu nào.

Sau đây sẽ là một số phương pháp giúp bạn nhận ra đâu là EPS ảo.

LỢI NHUẬN BẤT THƯỜNG CẦN ĐƯỢC LOẠI RA KHỎI PHÂN TÍCH

Lợi nhuận bất thường không phải là xấu, nhưng nó không nên được đưa vào để phân tích và không được xem là lợi nhuận tăng trưởng.

Một lý do rất đơn giản, lợi nhuận bất thường chỉ xảy ra đúng 1 lần đó, nó không mang tính lặp lại, quý này có thể có lợi nhuận đó, nhưng quý sau chắc gì đó có. Năm nay may mắn có được khoảng lãi đó, nhưng năm sau chắc chắn không, vậy năm sau làm sao tăng được ?

Lợi nhuận bất thường thường là việc thanh lý tài sản cố định, bán công ty con, bán cổ phần tại một công ty nào đó,...

Một lưu ý rất quan trọng, EPS chỉ có giá trị làm tăng giá cổ phiếu khi lợi nhuận đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi. Ví dụ, VNM có lợi nhuận từ sữa, HPG có lợi nhuận từ thép,...

Đây là một trường hợp EPS tăng vượt trội làm giá tăng mạnh nhưng không bền vững.

Ví dụ về công ty SIC. Vào hai quý cuối cùng của năm 2016, doanh thu lần lượt được ghi nhận là 15 tỷ và 8.8 tỷ. Tức là doanh thu có phần giảm đi (nếu bạn để ý trên báo cáo tài chính, doanh thu cũng giảm đi so với cùng kỳ). Tuy nhiên, lợi nhuận khá lại tăng bất thường khiến cho lợi nhuận sau thuế tăng mạnh.

Nguồn: vietquity​

​

Nguyên nhân là do SIC chuyển nhượng dự án Nhà máy thủy điện ĐamB’ril và bán máy móc của Nhà máy thủy điện Đam K’rôngK’ mar. Điều này đã làm cho EPS vào quý cuối của năm 2016 tăng khủng từ 967 đồng/ CP lên đến 2900 đồng/CP.

Kết quả, giá đã tăng mạnh vào cuối năm 2016 nhờ vào lợi nhuận đột biến quý 3 và quý 4.

Nhưng sau đó đã cắm đầu giảm từ đỉnh 24.000 xuống chỉ còn hơn 4.000.



Thế mới biết được, lợi nhuận bất thường khiến cho EPS tăng ảo, giá cũng tăng ảo và hậu quả thật khủng khiếp.

• Tìm hiểu thêm: Lựa chọn cổ phiếu đầu tư theo phương pháp nổi tiếng CANSLIM với 7 tiêu chí đơn giản

PHÁT HÀNH THÊM TỨC LÀ PHA LOÃNG EPS

Chúng ta nên để ý đến việc nhưng doanh nghiệp chuẩn bị "phát hành thêm" qua các hình thức chia tách cổ phiếu, thưởng cổ phiếu, chia cổ tức bằng cổ phiếu,...

Những hình thức như vậy sẽ làm cho EPS hiện tại bị pha loãng và giá trị sẽ không còn được như trước nữa.

Do đó, xem lợi nhuận tăng là chưa đủ, chúng ta phải xem số lượng cổ phiếu lưu hành và chia ra để xem thử EPS pha loãng (EPS hiện tại) đang là bao nhiêu, giảm bao nhiêu so với trước kia.

Một vấn đề nữa anh em cần lưu ý, nếu doanh nghiệp có kế hoạch tăng vốn để mở rộng quy mô, nhưng doanh thu và lợi nhuận không đuổi kịp lượng vốn tăng đó. Kết quả cho chúng ta sẽ là GIÁ CỔ PHIẾU CẮM ĐẦU.

Để phân tích được việc này, chúng ta nên sử dụng chỉ số ROIC của Joel Greenblatt và phương pháp của ông.

• Tìm hiểu thêm: Lựa chọn một cổ phiếu tốt với phương pháp của Joel Greenblatt - một hiện tượng đầu tư chứng khoán

TỐC ĐỘ TĂNG TRƯỞNG EPS GIẢM MẠNH 2 QUÝ LIÊN TIẾP - DẤU HIỆU TIÊU CỰC

Trong hai quý liên tiếp, tốc độ tăng trưởng EPS không được như kỳ vọng mà giảm mạnh thì đó là một dấu hiệu làm cho giá cổ phiếu chững lại hoặc thậm chí là giảm mạnh.

Lấy ví dụ công ty MWG gần đây.



Nhìn ở hình trên, chúng ta thấy rõ tăng trưởng lợi nhuận quý 1/2018 là 45% (giảm mạnh so với quý 4/2017). Tiếp tục, vào quý 2 thì chững lại chỉ còn 43% và quý 3 đạt mức thấp nhất chỉ với 15% mà thôi. Điều này cho thấy doanh nghiệp MWG làm ăn vẫn tốt, nhưng tốc độ tăng trưởng lợi nhuận không được như kỳ vọng, và có phần giảm mạnh vào quý 1 và quý 3.

Kết quả đã phản ánh vào giá cổ phiếu như sau:

​

TỶ LỆ EPS NÊN CÓ MỘT MỨC SÀN TỐI THIỂU

Nhiều nhà đầu tư dù mới hay dù đã có kinh nghiệm cũng không nên mua một mã cổ phiếu nào mà không có sự tăng trưởng lợi nhuận hay tăng trưởng EPS. Bởi lẽ, doanh nghiệp không tăng trưởng là doanh nghiệp không tăng giá bền vững.

Thường thì 20% là mức tăng trưởng có thể chấp nhấn được, đây là mức tối thiểu. Do đó, nếu quý này mà không tăng được 20% so với quý trước thì nên xem xét lại doanh nghiệp.

Trên đây là những gì tôi muốn chia sẻ về tăng trưởng lợi nhuận hay EPS ảnh hưởng đến giá cổ phiếu.

Xem thêm:

>> Học phân tích cơ bản

 

Mình xin hỏi thông tin này: "Thường thì 20% là mức tăng trưởng có thể chấp nhấn được, đây là mức tối thiểu. Do đó, nếu quý này mà không tăng được 20% so với quý trước thì nên xem xét lại doanh nghiệp." Mức tăng trưởng ở đây là mức tăng trưởng của LNST hay mức tăng trưởng của tỷ lệ EPS? Cám ơn bạn

 

EPS nó sẽ cụ thể hơn là lợi nhuận sau thuế @Thach Pham ơi, vì khi doanh nghiệp tăng vốn, EPS bị pha loãng ra, như vậy thì lợi nhuận sau thuế có cao hơn cũng không có ý nghĩa lớn.